Công nghệ Honda Marine: VTEC, BLAST, Lean Burn, iST là gì?

Vì sao động cơ máy ngoài Honda không chỉ được đánh giá bằng công suất HP?

Khi lựa chọn động cơ máy ngoài Honda, người dùng thường bắt đầu với một câu hỏi quen thuộc: cần 90HP, 150HP, 200HP, 250HP hay 350HP?

Nhưng công suất chỉ là một phần của bài toán.

Khả năng tăng tốc khi tàu bắt đầu di chuyển, mức tiêu hao nhiên liệu khi chạy hành trình, phản ứng của động cơ ở từng dải vòng tua và cảm giác điều khiển ga số đều ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm vận hành thực tế.

Đó cũng là lý do Honda Marine phát triển một hệ thống công nghệ riêng cho động cơ máy ngoài, nổi bật gồm VTEC®, BLAST®, Lean Burn Control và iST® – Intelligent Shift & Throttle. Trên website chính thức, Honda xếp những công nghệ này trong nhóm công nghệ và cải tiến nổi bật dành cho động cơ hàng hải.

Vậy từng công nghệ hoạt động như thế nào? Chúng mang lại lợi ích gì cho ca nô, tàu du lịch hay du thuyền?

Cùng Marine Supply Vietnam tìm hiểu chi tiết.

1. VTEC trên động cơ Honda Marine là gì?

VTEC là viết tắt của Variable Valve Timing & Lift Electronic Control – hệ thống điều khiển điện tử thời điểm và độ nâng van biến thiên nổi tiếng của Honda.

VTEC không chỉ xuất hiện trên ô tô Honda mà còn được ứng dụng trên nhiều dòng động cơ máy ngoài Honda Marine.

Theo Honda, mục tiêu của VTEC là giúp động cơ tạo ra sự kết hợp giữa công suất, mô-men xoắn và hiệu quả nhiên liệu trên nhiều dải vòng tua thay vì phải đánh đổi hoàn toàn giữa sức mạnh ở vòng tua cao và khả năng vận hành ở vòng tua thấp.

VTEC hoạt động như thế nào?

Honda sử dụng hai cấu hình biên dạng cam để điều khiển van nạp.

Ở vòng tua thấp, động cơ sử dụng biên dạng cam có độ nâng thấp và thời gian mở van ngắn hơn. Cấu hình này hỗ trợ mô-men xoắn ở dải tua thấp và khả năng vận hành hiệu quả.

Khi vòng tua tăng đến điều kiện thích hợp, một piston đồng bộ liên kết các cò mổ với biên dạng cam có độ nâng lớn hơn. Van nạp được mở nhiều hơn và lâu hơn, cho phép động cơ nạp thêm hỗn hợp khí cần thiết để tạo công suất ở vòng tua cao.

Kết quả là động cơ có thể duy trì phản ứng tốt ở tốc độ thấp nhưng vẫn tạo được sức mạnh khi người lái tăng ga.

VTEC mang lại lợi ích gì trên mặt nước?

Điểm đáng chú ý của VTEC không phải đơn giản là làm động cơ “mạnh hơn”.

Giá trị của công nghệ này nằm ở khả năng thay đổi đặc tính vận hành theo vòng tua.

Khi ca nô hoặc tàu đang di chuyển chậm, động cơ không nhất thiết phải hoạt động giống như lúc chạy tốc độ cao. Khi người lái cần tăng tốc, vượt sóng hoặc đạt tốc độ hành trình lớn hơn, động cơ lại cần khả năng nạp khí và tạo công suất cao hơn.

VTEC giúp Honda đáp ứng hai yêu cầu này trong cùng một động cơ.

Điều đó đặc biệt hữu ích đối với ca nô giải trí, thuyền thể thao, tàu du lịch và các phương tiện thường xuyên thay đổi giữa tốc độ thấp, tăng tốc và chạy hành trình.

Những động cơ Honda Marine nào có VTEC?

Một lưu ý quan trọng là không phải mọi động cơ Honda Marine đều được trang bị VTEC.

Ví dụ, trên dòng BF115/BF140/BF150 hiện tại, Honda công bố VTEC trên BF140 và BF150.

Ở dòng BF75/BF90/BF100, VTEC được trang bị trên BF90 và BF100.

Với nhóm BF200/BF225/BF250 hiện tại, VTEC được ứng dụng trên các phiên bản công suất phù hợp trong dòng, trong đó thông tin sản phẩm của Marine Supply Vietnam hiện ghi nhận VTEC trên BF225 và BF250.

Vì vậy, khi lựa chọn động cơ, cần kiểm tra chính xác thông số của từng model thay vì mặc định rằng mọi máy ngoài Honda đều có VTEC.

2. BLAST – công nghệ giúp tàu tăng tốc nhanh hơn

Nếu VTEC tập trung vào việc tối ưu hiệu suất trên nhiều dải vòng tua thì BLAST tập trung mạnh vào giai đoạn tăng tốc.

BLAST là viết tắt của Boosted Low Speed Torque.

Honda mô tả đây là hệ thống hỗ trợ tăng mô-men xoắn ở tốc độ thấp nhằm cải thiện khả năng tăng tốc và giúp thân tàu lên trạng thái planing nhanh hơn.

BLAST hoạt động như thế nào?

Khi người lái tăng ga nhanh, hệ thống BLAST được kích hoạt.

Theo Honda, lúc này bướm ga mở, hỗn hợp không khí – nhiên liệu được điều chỉnh theo hướng giàu hơn và thời điểm đánh lửa được đẩy sớm một cách chủ động.

Các thay đổi này giúp động cơ tạo ra thêm mô-men xoắn trong giai đoạn cần tăng tốc.

Trong ngành hàng hải, người dùng thường gọi khả năng tăng tốc ban đầu này là hole shot.

Một chiếc thuyền có hole shot tốt sẽ thoát khỏi trạng thái displacement và tiến lên plane nhanh hơn khi điều kiện thân tàu, tải trọng và chân vịt phù hợp.

BLAST hữu ích trong trường hợp nào?

Hãy hình dung một ca nô du lịch vừa rời bến với nhiều hành khách.

Khi người lái tăng ga, động cơ không chỉ cần đạt tốc độ cao mà trước hết phải tạo đủ lực để đưa thân tàu vượt qua giai đoạn cản nước lớn và lên plane.

Đây chính là khu vực BLAST phát huy tác dụng.

Với tàu thường xuyên dừng – chạy, ca nô giải trí, thuyền thể thao hoặc phương tiện có tải biến đổi, khả năng tăng mô-men ở tốc độ thấp có thể mang lại cảm giác phản hồi nhanh và chủ động hơn.

Honda trang bị BLAST trên nhiều model từ nhóm mid-range đến high-power. Chẳng hạn BF40/BF50, BF75/BF90/BF100 và BF115/BF140/BF150 đều được Honda giới thiệu với công nghệ này.

3. Lean Burn Control – tối ưu nhiên liệu khi chạy hành trình

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất khi sử dụng động cơ máy ngoài công suất lớn là mức tiêu hao nhiên liệu.

Đây chính là bài toán mà Lean Burn Control hướng tới.

Lean Burn Control là công nghệ cho phép động cơ vận hành với hỗn hợp không khí – nhiên liệu “nghèo” hơn trong những điều kiện thích hợp, đặc biệt ở dải vận hành hành trình.

Honda sử dụng cảm biến oxy để theo dõi tỷ lệ không khí và nhiên liệu, sau đó hệ thống điều khiển động cơ điều chỉnh hỗn hợp phù hợp với điều kiện vận hành.

Vì sao hỗn hợp “nghèo” có thể giúp tiết kiệm nhiên liệu?

Trong động cơ đốt trong, nhiên liệu được kết hợp với không khí trước khi quá trình cháy diễn ra.

Khi động cơ không yêu cầu toàn bộ công suất, chẳng hạn lúc tàu đang duy trì tốc độ hành trình ổn định, việc tiếp tục cung cấp lượng nhiên liệu lớn không phải lúc nào cũng cần thiết.

Lean Burn Control cho phép hệ thống giảm tỷ lệ nhiên liệu trong hỗn hợp ở điều kiện thích hợp mà vẫn duy trì khả năng vận hành.

Kết quả là lượng nhiên liệu tiêu thụ có thể giảm khi chạy hành trình.

Honda cho biết trên một số model, ở tốc độ cruising, Lean Burn Control có thể giúp động cơ sử dụng ít nhiên liệu hơn tới khoảng 20% so với các động cơ có kích thước tương đương trong so sánh của hãng. Mức tiết kiệm thực tế sẽ phụ thuộc vào model, thân tàu, tải trọng, chân vịt, tốc độ và điều kiện vận hành.

Lean Burn quan trọng thế nào với tàu khai thác tại Việt Nam?

Đối với tàu chỉ chạy quãng ngắn, khác biệt nhiên liệu trong một chuyến có thể không quá rõ ràng.

Nhưng với ca nô du lịch, tàu dịch vụ, tàu câu cá hoặc phương tiện thường xuyên chạy hành trình dài, nhiên liệu là một phần đáng kể của chi phí khai thác.

Nếu động cơ có thể duy trì tốc độ hành trình với mức nhiên liệu hợp lý hơn, lợi ích sẽ được tích lũy theo tổng số giờ vận hành.

Đây cũng là lý do Lean Burn Control xuất hiện trên nhiều dòng Honda Marine chứ không chỉ những động cơ công suất lớn.

BF40/BF50, BF75/BF90/BF100, BF115/BF140/BF150 và BF200/BF225/BF250 đều có các giải pháp Lean Burn trong cấu hình mà Honda công bố cho từng dòng.

4. Honda iST – ga số điện tử khác gì ga số cơ?

Nếu ba công nghệ phía trên chủ yếu liên quan đến hoạt động bên trong động cơ thì iST thay đổi trực tiếp cách người lái tương tác với tàu.

iST là viết tắt của Intelligent Shift & Throttle.

Đây là hệ thống điều khiển ga và số điện tử – hay thường được gọi là drive-by-wire – của Honda Marine. Thay vì truyền chuyển động từ cần ga tới động cơ hoàn toàn thông qua cơ cấu cáp truyền thống, tín hiệu điều khiển được hệ thống điện tử xử lý và truyền tới động cơ.

iST mang lại lợi ích gì?

Ưu điểm đầu tiên là thao tác ga và chuyển số nhẹ hơn.

Người lái không phải tạo lực cơ học lớn lên hệ thống cáp mỗi khi cần chuyển số hoặc điều chỉnh ga. Điều này đặc biệt đáng giá khi điều khiển tàu trong thời gian dài.

Nhưng iST còn làm được nhiều hơn thế.

Thế hệ iST hiện tại của Honda có thể hỗ trợ tối đa 4 động cơ và 2 trạm điều khiển, đồng thời cho phép tinh chỉnh ga, hỗ trợ cập bến và điều khiển nhiều động cơ từ một hệ thống.

Ở cấu hình nhiều động cơ, người vận hành có thể đồng bộ tốc độ động cơ và sử dụng một cần ga để điều khiển các động cơ khi chúng đang được đồng bộ.

Honda cũng tích hợp khả năng điều khiển trim chung cho nhiều động cơ và điều chỉnh trim riêng khi cần.

Slow Mode, Cruise Control và Trim Support

Trên các phiên bản tương thích, iST còn mở ra nhiều tính năng hỗ trợ điều khiển.

Slow Mode tăng độ chính xác của ga khi vận hành ở tốc độ rất thấp, hữu ích khi tiếp cận cầu cảng hoặc di chuyển trong marina.

Cruise Control hỗ trợ duy trì tốc độ theo cài đặt thay vì người lái phải liên tục giữ vị trí cần ga.

Trim Support có thể hỗ trợ quản lý góc trim theo quá trình vận hành trên những model tương thích.

Các dòng BF200/BF225/BF250 thế hệ hiện tại của Honda còn được cập nhật iST với các tính năng automatic tilt, trim support và cruise control trên phiên bản drive-by-wire.

iST đặc biệt hữu ích với cấu hình nhiều động cơ

Hãy hình dung một du thuyền lắp hai hoặc ba động cơ máy ngoài.

Nếu mỗi động cơ phải được điều chỉnh riêng biệt bằng hệ thống cơ khí, công việc của người lái sẽ phức tạp hơn nhiều.

Với iST, Honda có thể đồng bộ hoạt động của nhiều động cơ và tập trung các chức năng điều khiển tại helm.

Đây là lý do iST trở nên đặc biệt có giá trị đối với tàu công suất lớn, du thuyền, ca nô cao tốc hoặc cấu hình twin/triple/quad outboard.

VTEC, BLAST, Lean Burn Control và iST phối hợp với nhau như thế nào?

Điểm đáng chú ý nhất trong triết lý công nghệ của Honda Marine là bốn hệ thống không giải quyết cùng một vấn đề.

Có thể hình dung quá trình vận hành một chiếc ca nô như sau.

Khi người lái đẩy ga để rời trạng thái chạy chậm và cần lên plane, BLAST hỗ trợ tạo thêm mô-men xoắn ở tốc độ thấp.

Khi vòng tua tăng và động cơ cần thêm công suất, trên các model có trang bị, VTEC thay đổi đặc tính vận hành của van nạp để hỗ trợ hiệu suất ở dải tua cao.

Sau khi tàu đạt tốc độ hành trình ổn định, Lean Burn Control có thể điều chỉnh hỗn hợp nhằm giảm lượng nhiên liệu cần thiết trong điều kiện phù hợp.

Trong suốt quá trình đó, iST giúp người lái điều khiển ga, số và các chức năng liên quan thông qua hệ thống điện tử.

Nói cách khác, BLAST tập trung vào tăng tốc, VTEC hỗ trợ dải công suất, Lean Burn Control hướng đến hiệu quả nhiên liệu, còn iST tập trung vào trải nghiệm điều khiển.

Đây cũng là lý do không nên đánh giá động cơ máy ngoài chỉ bằng con số HP.

Công nghệ nào quan trọng nhất khi chọn động cơ Honda Marine?

Không có một công nghệ duy nhất quyết định động cơ có phù hợp với tàu hay không.

Nếu phương tiện thường xuyên chở tải và cần khả năng thoát nước nhanh, BLAST là một tính năng đáng chú ý.

Nếu ưu tiên khả năng vận hành trên dải vòng tua rộng, các model có VTEC có thể phù hợp với bài toán đó.

Nếu tàu chạy nhiều giờ mỗi ngày hoặc thường xuyên đi hành trình dài, Lean Burn Control trở thành yếu tố đáng quan tâm về chi phí khai thác.

Còn với du thuyền, tàu nhiều động cơ hoặc người dùng ưu tiên trải nghiệm điều khiển hiện đại, iST có thể tạo khác biệt rõ rệt.

Quan trọng hơn, cần lựa chọn toàn bộ hệ động lực dựa trên trọng lượng tàu, kích thước thân, tải trọng, tốc độ mong muốn, giới hạn công suất của nhà sản xuất, tỷ số truyền, chân vịt và điều kiện khai thác thực tế.

Những dòng Honda Marine nào đang phù hợp với nhu cầu ca nô và du thuyền?

Honda hiện có danh mục động cơ máy ngoài từ các dòng portable nhỏ đến mid-range, high-power và jet drive. Danh mục chính thức hiện bao gồm BF2.3, BF8/9.9, BF15/20, BF25/30, BF40/50, BF60, BF75/90/100, BF115/140/150, BF200/225/250, M300 và BF350 cùng các dòng Jet.

Tại Marine Supply Vietnam, nhóm sản phẩm Honda hiện được giới thiệu từ các dòng BF115/BF140/BF150 đến BF200/BF225/BF250, BF300 và BF350 cho nhu cầu động cơ máy ngoài công suất trung và cao.

Trong đó, nhóm BF115/BF140/BF150 hướng đến ca nô, thuyền câu cá, tàu tender, tàu du lịch và thuyền cabin cần cân bằng công suất, trọng lượng và mức tiêu hao nhiên liệu.

Nhóm BF200/BF225/BF250 sử dụng nền tảng V6 và phù hợp với những cấu hình yêu cầu lực đẩy, tải trọng và công suất lớn hơn. Marine Supply Vietnam hiện giới thiệu các model này cùng BLAST, Lean Burn Control và tùy chọn iST trên cấu hình tương thích.

Với nhu cầu công suất cao hơn nữa, BF350 là dòng V8 đầu bảng trong danh mục Honda Marine hiện tại và tiếp tục ứng dụng những công nghệ hiệu suất cũng như điều khiển điện tử của Honda.

Có phải động cơ Honda nào cũng có đủ VTEC, BLAST, Lean Burn và iST?

Không.

Đây là điểm người mua cần đặc biệt lưu ý.

Danh sách công nghệ phụ thuộc vào model, mức công suất và phiên bản điều khiển.

Ví dụ, BF150 được trang bị VTEC, trong khi trong nhóm BF115/BF140/BF150, Honda chỉ công bố VTEC trên BF140 và BF150.

Tương tự, iST thường là tùy chọn hoặc áp dụng trên các phiên bản drive-by-wire nhất định chứ không phải mọi cấu hình đều mặc định có hệ thống này. Honda xác nhận iST được cung cấp trên một số phiên bản BF200/BF225/BF250 và nhiều dòng công suất cao khác.

Do đó, khi nhận báo giá động cơ Honda, người mua nên kiểm tra mã model đầy đủ và cấu hình điều khiển, thay vì chỉ dựa vào mức công suất HP.

Vì sao những công nghệ này đáng quan tâm khi đầu tư động cơ máy ngoài?

Một chiếc động cơ không chỉ tạo lực đẩy cho tàu.

Nó ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian lên plane, mức tiêu hao nhiên liệu, cảm giác điều khiển, tiếng ồn, khả năng vận hành ở tốc độ thấp và chi phí khai thác trong nhiều năm.

Vì vậy, khi so sánh hai động cơ cùng công suất, việc chỉ nhìn vào con số HP sẽ bỏ qua một phần lớn trải nghiệm sử dụng thực tế.

VTEC, BLAST, Lean Burn Control và iST cho thấy cách Honda tiếp cận bài toán động cơ máy ngoài theo nhiều giai đoạn khác nhau của hành trình: tăng tốc – tạo công suất – chạy hành trình – điều khiển.

Đó mới là cách nên đánh giá một hệ động lực hàng hải toàn diện.

Marine Supply Vietnam – tư vấn động cơ Honda Marine tại Việt Nam

Marine Supply Vietnam hiện cung cấp các dòng động cơ máy ngoài Honda Marine phục vụ nhu cầu ca nô, thuyền du lịch, tàu dịch vụ và du thuyền tại Việt Nam. Danh mục trên website hiện có BF115/BF140/BF150, BF200/BF225/BF250, BF300 và BF350.

Việc lựa chọn model không nên chỉ dựa trên công suất. Cùng một chiếc tàu, sự khác biệt về tải trọng, số lượng hành khách, chân vịt, tốc độ hành trình mong muốn và cấu hình lắp đơn hay nhiều động cơ có thể dẫn đến phương án hoàn toàn khác nhau.

Nếu đang cân nhắc động cơ Honda cho ca nô, du thuyền hoặc dự án repower, Marine Supply Vietnam có thể tư vấn cấu hình dựa trên nhu cầu khai thác thực tế trước khi lựa chọn model và hệ thống điều khiển.

Câu hỏi thường gặp về công nghệ Honda Marine

VTEC trên Honda Marine có tác dụng gì?

VTEC thay đổi độ nâng và thời gian mở van nạp theo điều kiện vòng tua, giúp động cơ tối ưu sự kết hợp giữa mô-men xoắn, công suất và hiệu quả vận hành ở các dải tốc độ khác nhau.

BLAST là gì?

BLAST là viết tắt của Boosted Low Speed Torque. Công nghệ này điều chỉnh bướm ga, hỗn hợp nhiên liệu và thời điểm đánh lửa khi người lái tăng ga nhanh nhằm tăng mô-men ở tốc độ thấp và cải thiện khả năng hole shot.

Lean Burn Control có thật sự tiết kiệm nhiên liệu?

Lean Burn Control cho phép động cơ vận hành với hỗn hợp không khí – nhiên liệu nghèo hơn trong điều kiện phù hợp. Honda công bố trên một số model rằng mức tiêu thụ ở tốc độ hành trình có thể thấp hơn tới khoảng 20% so với các động cơ tương đương trong so sánh của hãng; kết quả thực tế phụ thuộc cấu hình tàu và điều kiện vận hành.

Honda iST có phải ga điện tử không?

Có. iST – Intelligent Shift & Throttle là hệ thống ga và chuyển số điện tử của Honda Marine. Hệ thống hiện tại có thể hỗ trợ đến bốn động cơ và hai trạm điều khiển trên cấu hình tương thích.

Honda BF150 có VTEC không?

Có. Honda công bố BF140 và BF150 hiện tại được trang bị VTEC.

Honda BF200 có VTEC không?

Trên dòng BF200/BF225/BF250 hiện tại, không nên mặc định cả ba model đều có VTEC. Thông tin sản phẩm hiện tại của Marine Supply Vietnam ghi nhận VTEC trên BF225 và BF250, trong khi BF200 vẫn có BLAST và Lean Burn Control.